Rok 2008 rokiem Zbigniewa Herberta

Powiększ obraz

ZBIGNIEW HERBERT – w dziesiątą rocznicę śmierci jednego z najwybitniejszych polskich poetów Uchwałą Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 10 lipca 2007 rok 2008 ustanowiono Rokiem Zbigniewa Herberta

Zbigniew Herbert (pseud. i krypt.: Patryk, Bolesław Hertyński, Stefan Martha, Z.H) urodził się 29 października 1924 roku w Warszawie. Wybitny poeta, eseista, dramaturg.

Pochodził z rodziny inteligenckiej o angielskich korzeniach. Uczęszczał do Gimnazjum im. Jana Kazimierza we Lwowie. Podczas okupacji kontynuował naukę na tajnych kompletach gimnazjalnych, na których otrzymał maturę w 1943 roku. Studia rozpoczął na konspiracyjnym Uniwersytecie Jana Kazimierza. Należał do AK. W 1945 roku podjął studia na ASP, a następnie w Akademii Handlowej, którą ukończył ze stopniem magistra ekonomii w 1947 r. Studiował także prawo i filozofię. Redagował gdańskie czasopismo „Przegląd Kupiecki”, pracował także w Banku Polskim. Zmieniał i podejmował różne prace. Współpracował z „Tygodnikiem Powszechnym”, „Twórczością”, wchodził w skład redakcji miesięcznika „Poezja”. Ponadto publikował wiersze, prozę, utwory sceniczne, przekłady, recenzje, artykuły i felietony w wielu czasopismach, m.in. w „Życiu Literackim”, „Nowej Kulturze”, Po prostu”, „Znaku”, „Dialogu”, „Tygodniku Kulturalnym”…, a także w czasopismach zagranicznych.

Wiele podróżował po Europie i Stanach Zjednoczonych. Wygłaszał odczyty, wykładał literaturę europejską.

W 1975 roku podpisał „Memoriał 59” – protest przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. Był jednym z redaktorów wychodzącego poza cenzurą czasopisma „Zapis”. Od 1987 roku mieszkał w Paryżu, do kraju wrócił w 1992 r.

Twórczość literacką rozpoczął dość wcześnie, bo już w okresie okupacji, jednak właściwym debiutem poetyckim był wydany w 1956 r. tom Struna światła. Ten debiut wiąże się z pojawieniem w literaturze tzw. pokolenia „Współczesności”, grupy poetów w nowy sposób pojmujących swe twórcze zadania, dzięki którym odrodziła się polska poezja oddająca doświadczenia współczesnego człowieka.

W zakresie formy Herbert stosował wiersz wolny, pozbawiony nawet interpunkcji. Jego utwory charakteryzuje dążenie do maksymalnej prostoty stylu, lapidarności i ascetyzmu.

„Na każdy jego wiersz się czekało, każdą kolejną książkę omawiało w gronie miłośników poezji jako wydarzenie artystyczne i moralnie wielkiej wagi….” W.Szymborska

„Herbert był człowiekiem bardzo skomplikowanym psychicznie, jego poezja jest odbiciem tych zmiennych stanów. To był człowiek, który mało pisał o sobie. Jego poezja była kaligraficzna….” Cz. Miłosz

 


Popiersie Zbigniewa Herberta w Alei Sław na Skwerze Harcerskim w Kielcach

Zbigniew Herbert, Potęga smaku (fragment)

To wcale nie wymagało wielkiego charakteru
nasza odmowa niezgoda i upór
mieliśmy odrobinę koniecznej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tyle smaku
w którym są włókna duszy i cząstki sumienia
Kto wie gdyby nas lepiej i piękniej kuszono
słano kobiety różowe płaskie jak opłatek
lub fantastyczne twory z obrazów Hieronima
Boscha
lecz piekło w tym czasie było jakie
mokry dół zaułek morderców barak
nazwany pałacem sprawiedliwości
samogonny Mefisto w leninowskiej kurtce
posyłał w teren wnuczęta Aurory
chłopców o twarzach ziemniaczanych
bardzo brzydkie dziewczyny o czerwonych rękach
……………………………………………………………………….

To wcale nie wymagało wielkiego charakteru
mieliśmy odrobinę niezbędnej odwagi
lecz w gruncie rzeczy była to sprawa smaku
Tyle smaku
który każe wyjść skrzywić się wycedzić szyderstwo
choćby za to miał spaść bezcenny kapitel ciała
głowa

NAGRODY

 

· 1961 Nagroda Pierścienia i tytuł Księcia Słowa (Rada Naczelna Zrzeszenia Studentów Polskich)

· 1963 Nagroda Fundacji im. Kościelskich (Genewa)

· 1965 Nagroda Fundacji A. Jurzykowskiego (Nowy Jork)

· 1965 Internationaler Nikolaus Lenau Preis (Austria)

· 1973 Nagroda im. Gottfrieda von Herdera (Austria)

· 1978 Nagroda im. Petrarki (RFN)

· 1981 Nagroda Literacka im. Andrzeja Struga

· 1984 Nagroda “Solidarności”

· 1984 Nagroda Poetycka im. Sępa Szarzyńskiego

· 1984 Międzynarodowa Nagroda Pisarska Walijskiej Rady Sztuki

· 1987 Nagroda Węgierskiej Fundacji Księcia Gabora Bethlema

· 1988 Nagroda im. Brunona Schulza (amerykańska Fundacja Studiów Polsko-Żydowskich i amerykański Pen Club)

· 1989 Nagroda Pen Clubu im. komandora K. Szczęsnego

· 1990 Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego

· 1991 Nagroda Jerozolimy (Jerusalem Prize for the Freedom of the Individual in Society)

· 1991 Nagroda Vilenica (Stowarzyszenie Pisarzy Słoweńskich)

· 1993 Nagroda im. Kazimierza Wyki

· 1994 Nagroda Krytyków Niemieckich za najlepszą książkę roku (Martwa natura z wędzidłem)

· 1995 Nagroda T.S. Eliota (amerykańska Fundacja Ingersol)

· 1996 Nagroda Miasta Münster